W myśl art. 35 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 roku o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej (Dz.U. z 2004r., Nr 241, poz. 2416 z późn. zm.) za przeprowadzenie kwalifikacji wojskowej na obszarze powiatu (miasta na prawach powiatu) odpowiada starosta (prezydent miasta na prawach powiatu), który zadanie to wykonuje jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej.

Kwalifikację wojskową ogłasza się nie później niż na czternaście dni przed dniem jej rozpoczęcia. Obwieszczenia wywiesza się w miejscach najbardziej uczęszczanych i widocznych, w sposób przyjęty na danym terenie. Ponadto starosta (prezydent miasta na prawach powiatu) wzywa osoby w celu stawienia się do kwalifikacji wojskowej za pomocą wezwań imiennych, które zostają doręczone co najmniej siedem dni przed wyznaczonym terminem stawienia się.

W 2012 roku kwalifikacja wojskowa odbywa się na obszarze administracyjnym m.st. Warszawy w okresie od dnia         6 lutego do dnia 30 kwietnia zgodnie z rozporządzeniem Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Obrony Narodowej z dnia 27 października 2011 roku. w sprawie przeprowadzenia kwalifikacji wojskowej w 2011 roku (Dz.U.      z 2011 r., Nr 245, poz. 1463) i prowadzona jest przez 5 powiatowych komisji lekarskich:

1. Powiatowa Komisja Lekarska Nr 1 dla Dzielnic: Bielany, Bemowo i Wola, z siedzibą w Dzielnicy Bielany,  
2. Powiatowa Komisja Lekarska Nr 2 dla Dzielnic: Ochota, Ursus i Włochy, Śródmieście, Żoliborz z siedzibą w Dzielnicy Ochota, 
3. Powiatowa Komisja Lekarska Nr 3 dla Dzielnic: Mokotów, Ursynów i Wilanów, z siedzibą w Dzielnicy Mokotów,  
4. Powiatowa Komisja Lekarska Nr 4 dla Dzielnic: Praga Południe, Rembertów, Wawer i Wesoła, z siedzibą  w Dzielnicy Praga Południe,  
5. Powiatowa Komisja Lekarska Nr 5 dla Dzielnic: Białołęka, Praga Północ i Targówek, z siedzibą w Dzielnicy Białołęka.  

Ogółem w 2012 roku kwalifikacji wojskowej podlega na terenie miasta stołecznego Warszawy 8348 osób.

 Obrona cywilna

Zgodnie z art. 61 Pierwszego Protokołu Dodatkowego do Konwencji Genewskich ratyfikowanego przez Polskę w dniu 19 września 1991 roku (Dz.U.1992.41.157) obrona cywilna (OC) oznacza wypełnianie wszystkich lub niektórych zadań humanitarnych, mających na celu ochronę ludności cywilnej przed niebezpieczeństwami wynikającymi z działań zbrojnych lub klęsk żywiołowych i przezwyciężanie ich bezpośrednich następstw, jak też zapewnienie warunków koniecznych do przetrwania.

W Polsce podstawowym aktem prawnym, w którym określono rolę i strukturę obrony cywilnej jest ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.04.241.2416 z późn. zm.) gdzie zdefiniowano jej trzy zasadnicze cele:

1. ochronę ludności, zakładów pracy i urządzeń użyteczności publicznej, dóbr kultury,

2. ratowanie i udzielanie pomocy poszkodowanym w czasie wojny,

3. współdziałanie w zwalczaniu klęsk żywiołowych i zagrożeń środowiska oraz usuwanie ich skutków.

Podstawowymi jednostkami organizacyjnymi przewidzianymi do wykonywania zadań obrony cywilnej są formacje obrony cywilnej. Służba w strukturach obrony cywilnej odbywa się na zasadach zbliżonych do służby wojskowej
i traktowana jest jako obowiązek. Wewnętrzna struktura formacji OC jest odzwierciedleniem struktury wojskowej,
w związku z czym formacje zorganizowane są jako oddziały, kompanie, plutony i drużyny. Formacjami dowodzi komendant. Członkowie formacji OC otrzymują przydziały organizacyjno-mobilizacyjne, które nadawane są w uzgodnieniu z właściwym miejscowo wojskowym komendantem uzupełnień.

Formacje obrony cywilnej są jednostkami organizacyjnymi przeznaczonymi do wykonywania tej części zadań obrony cywilnej, które związane są z ochroną ludności przed niebezpieczeństwami wnikającymi z działań zbrojnych.

Obrona cywilna w Warszawie

Szefem Obrony Cywilnej w Warszawie jest Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy. Tworzy on formacje obrony cywilnej w drodze zarządzenia, uwzględniając w szczególności:

• skalę występujących zagrożeń,

• rodzaj formacji,

• przeznaczenie formacji,

• stan osobowy formacji,

• organizację wewnętrzną formacji.

W Urzędzie Miasta Stołecznego Warszawy powołano następujące formacje OC:

• 21 drużyn pomocy przedmedycznej (obsadę tych drużyn stanowią pracownicy Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy, którym nadano przydziały organizacyjno-mobilizacyjne do tych formacji) powołane do udzielania pomocy przedmedycznej pracownikom oraz interesantom Urzędu, a także ludności w czasie prowadzenia działań ratowniczych, w sytuacjach powstania masowego zagrożenia dla życia i zdrowia poszkodowanych i podczas ewakuacji.

• Oddział Porządkowo-Ochronny m.st. Warszawy (obsadę tego oddziału stanowią funkcjonariusze Straży Miejskiej, którym nadano przydziały organizacyjno-mobilizacyjne do formacji) utworzony w celu zabezpieczenia rejonów awarii i katastrof oraz zabezpieczenia procesu ewakuacji ludności na wypadek powstania masowego zagrożenia dla życia i zdrowia ludności.

Obrona cywilna w zakładach pracy na terenie m.st. Warszawy

Pracodawcy mogą tworzyć formacje OC mając na uwadze rodzaj i skalę zagrożeń, sami określają rodzaj formacji, jej przeznaczenie, stan osobowy oraz organizację wewnętrzną. Formacje te służą wyłącznie potrzebom pracodawcy i realizują postawione przez niego zadania.

Na terenie miasta stołecznego Warszawy powołano formacje obrony cywilnej w 34 zakładach pracy m.in. w Metrze Warszawskim Sp. z o.o. i w Miejskim Przedsiębiorstwie Wodociągów i Kanalizacji.

Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy nie ma uprawnień do określenia struktur formacji obrony cywilnej tworzonych w zakładach pracy ani żadnych możliwości ich finansowania.